Gezondheidsdata-autoriteit moet versnippering doorbreken

Publicatiedatum: 24 juli 2026

Nederland krijgt de komende jaren een Gezondheidsdata-autoriteit (GDA), een nieuw zelfstandig bestuursorgaan dat meer regie moet brengen in het gebruik van elektronische gezondheidsgegevens. De autoriteit moet ervoor zorgen dat gegevensuitwisseling en het hergebruik van gezondheidsdata transparanter, beter georganiseerd en in lijn met de Europese regels verlopen. Sinds 1 juni is Jaap Eikelboom aangesteld als kwartiermaker om de oprichting van de organisatie voor te bereiden. Zijn opdracht gaat verder dan het opzetten van een nieuwe instantie: hij moet bestaande initiatieven verbinden en toewerken naar een gezamenlijke aanpak voor primair en secundair gebruik van gezondheidsdata.

Volgens Eikelboom begint de Gezondheidsdata-autoriteit, die enkele maanden geleden door VWS werd opgericht, niet op een leeg speelveld. Tijdens zijn eerste maanden sprak hij met vertegenwoordigers van uiteenlopende organisaties die actief zijn op het gebied van gegevensuitwisseling en gezondheidsdata. Daarbij noemt hij onder meer Nictiz, VZVZ, Health-RI, het programma HDAB-NL en Zorgverzekeraars Nederland.

EHDS-taken bundelen

De EHDS-verordening legt de lidstaten verplichtingen op rond het gebruik van elektronische gezondheidsgegevens voor zorg en ondersteuning (primair datagebruik) en voor onderzoek, beleid en innovatie (secundair datagebruik). Om aan die verplichtingen te voldoen, moeten de lidstaten een Autoriteit voor digitale gezondheid (ADG) voor primair gebruik én een Health Data Access Body (HDAB) voor secundair gebruik aanwijzen.

In Nederland worden die taken ondergebracht in één nieuw zelfstandig bestuursorgaan: een Gezondheidsdata-autoriteit, afgekort GDA. De twee taken komen in één organisatie vanwege de nauwe verbondenheid tussen primair en secundair datagebruik. De keuze voor een zelfstandig bestuursorgaan moet de onafhankelijke taakuitoefening borgen.

Bron: Academie Nieuwe Zorg