Publicatiedatum: 24 september 2026
‘Luie mensen’, ‘onbekwamen’, ‘nietsnutten’. Wie afhankelijk is van een bijstandsuitkering krijgt regelmatig te maken met hardnekkige stereotypen. Die beeldvorming blijft niet zonder gevolgen. Uit promotieonderzoek van Amber Vellinga-Dings aan de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat mensen in de bijstand het negatieve oordeel van anderen soms op zichzelf gaan toepassen. Ze vertelt erover in Villa VdB: “Je broer of zus ziet je opeens als nietsnut.”
Vellinga-Dings onderzocht het zelfbeeld van bijstandsgerechtigden. Ze ziet dat zij vaak te maken krijgen met stigma’s; “Daarbij kun je denken aan de media, instanties en gemeentes. Maar dit negatieve beeld komt ook in de privésfeer vaak naar voren.” En dat heeft een effect. “Mensen nemen dat negatieve beeld als het ware over,” vertelt Vellinga-Dings. Wie voortdurend te horen krijgt dat hij of zij niet wil werken of tekortschiet, kan dat uiteindelijk zelf gaan geloven. Dat kan volgens haar leiden tot een lager welbevinden, schaamte en sociale isolatie.
‘Ik zit niet voor mijn lol in de bijstand’
Dat herkent Anne-Marie, die vanwege een chronische ziekte en beperking in de bijstand zit. Zij krijgt naar eigen zeggen regelmatig opmerkingen dat mensen in de bijstand ‘niet willen werken’ of ‘lui’ zijn. Ook hoort ze dat het een ‘lekkere hangmat’ zou zijn waar ze ‘geen recht op heeft’ en dat bijstandsgerechtigden profiteurs zijn. Volgens Anne-Marie komt die negatieve beeldvorming niet alleen uit de samenleving. Ook de overheid speelt volgens haar een rol. “En dat vind ik nog wel het ergste. Ik ben chronisch ziek en heb een beperking. Ik zit niet voor niks in de bijstand. Ik zit niet voor mijn lol in de bijstand.”
Vellinga-Dings hoorde veel van Anne-Maries ervaringen terug voor haar onderzoek. Bijstandsgerechtigden hebben volgens haar regelmatig negatieve ervaringen met de ondersteuning vanuit gemeenten. Het beleid wordt bovendien vaak geassocieerd met wantrouwen, verplichtingen en sancties. “Dat alleen al heeft een stigmatiserende werking.”
Bron: Radio 1

