Publicatiedatum: 31 augustus 2026
Medicijnonderzoek wordt vaak betaald met publiek geld. Nederland en Europa hebben nu de kans om te bepalen dat gesubsidieerde medicijnen te allen tijde betaalbaar worden voor wie ze het hardst nodig hebben, betoogt Ella Weggen.
Ella Weggen
is expert geneesmiddelenbeleid bij Wemos, een stichting die zich wereldwijd inzet voor betere
toegang tot gezondheidszorg
De Europese Unie is een van de grootste financiers van onderzoek en innovatie ter wereld, bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Maar burgers profiteren daar op dit moment onvoldoende van. Om het tij te keren moet de EU duidelijke bepalingen over toegankelijkheid opnemen in haar nieuwe financieringskader voor onderzoek, waarover nu wordt onderhandeld.
Eerst de problemen. Op dit moment is er geen enkele garantie voor beschikbaarheid en betaalbaarheid van medicijnen die ontwikkeld zijn met publieke financiering. Door hoge prijzen kunnen overheden de geneesmiddelen soms niet betalen. Zo werd in Nederland in 2023 voor het eerst besloten om drie medicijnen – twee tegen kanker en een tegen een zeldzame stofwisselingsziekte – niet te vergoeden omdat ze te duur waren. In lagere-inkomenslanden komen medicijnen vaak niet eens op de markt, omdat dit commercieel niet interessant genoeg is voor farmaceuten.
Een ander nogal bizar probleem is dat we in dit systeem dubbel betalen. Eerst gaat er belastinggeld naar investeringen in medicijnontwikkeling en daarna is er publiek geld nodig om de dure medicijnen voor de markt in te kopen. De winst uit de verkoop komt vervolgens uitsluitend toe aan de private onderneming.
Het huidige systeem verzwakt bovendien onze autonomie en maakt ons gevaarlijk afhankelijk van private partijen. Tijdens de coronapandemie hadden overheden een zwakke positie ten opzichte van farmaceuten; in een tijd van grote urgentie moesten zij immers onderhandelen over de prijs en de levering van vaccins, terwijl veel van deze vaccins (Moderna, BioNTech) waren ontwikkeld op basis van innovatief onderzoek dat deels was betaald
met belastinggeld.
Bron: Dagblad van het Noorden
