Publicatiedatum: 28 augustus 2026
Opruimcellen in het vetweefsel lijken een soort van herinnering aan overgewicht vast te houden, zo blijkt uit onderzoek dat gepubliceerd is in het vakblad Science Translational Medicine. Het goede nieuws: bij muizen kon dit mechanisme met een experimenteel middel worden hersteld.
Het mechanisme werkt doordat de opruimcellen in vetweefsel verkeerd afgesteld raken en die ontregeling blijft ook na gewichtsverlies bestaan. Daardoor ruimen ze dode vetcellen slechter op, waardoor ook de vetverbranding trager verloopt.
In vetweefsel zit namelijk veel meer dan vet alleen. Er leven ook grote aantallen afweercellen die afval moeten opruimen. Naarmate iemand meer vet heeft, sterven er meer vetcellen af en krijgen die opruimcellen het steeds drukker.
Een montagefout in de genkopie
De onderzoekers, die aan verschillende Japanse onderzoeksinstellingen werken, hebben het mechanisme onderzocht. Zij zetten muizen twaalf weken lang op een vetrijk dieet en daarna zes weken op een vetarm dieet. Sommige dieren vielen gemakkelijker af dan andere. Bij de moeilijke afvallers bleken de opruimcellen in het buikvet in slechtere staat.
Daarna keken de onderzoekers naar de cellen zelf. Om een eiwit te bouwen maakt een cel eerst een kopie van een gen, knipt daar overbodige stukken uit en plakt de rest aan elkaar. Bij muizen met obesitas raakte dat knip- en plakwerk ontregeld. Ruim de helft van die fouten bleef bestaan nadat de kilo’s eraf waren. Die cellen hebben met andere woorden een soort geheugen van dat overgewicht.
Een grijparm die de buitenkant niet haalt
Een gen springt eruit. Het levert normaal een grijparm die aan de buitenkant van de opruimcel gaat zitten en dode cellen vastpakt. Door de knip-en-plakfout ontstaat een tweede, ingekorte variant van diezelfde grijparm. De twee armen klitten aan elkaar. Het koppel raakt zo vast in de cel en wordt afgebroken voordat het ooit de buitenwand bereikt. Het gevolg: minder werkende grijpers en dus zwerfafval dat blijft liggen. In het vetweefsel van deze muizen stapelden dode cellen zich op.
Bron: Academie Nieuwe Zorg
